Fan ve pompalarda hız kontrol cihazı: LS H100'ün uygulama işlevleri

Pompa ve fan sistemlerinde kullanılan bir hız kontrol cihazı (inverter, AC motor sürücü), basınç, debi veya sıcaklığı izleyerek çıkış frekansını buna göre ayarlar; böylece bu değeri sabit tutabilir ya da hedef değerde çalışabilir. LS Electric H100 serisinde bu PID kontrolüne ek olarak HAND/AUTO/OFF çalışma modları, damper ve yağlama işletimi, debi kompanzasyonu, pompa temizleme, seviye algılama, boru kırılması algılama ve enerji tasarrufu işlevleri bulunmaktadır.

Bu yazıdaki bilgiler LS Electric H100 kullanım kılavuzuna (V4.7, İngilizce) dayanır; parametre kodları ve ekran adları kılavuzdaki biçimiyle verilmiştir. Başka marka ve modellerde işlev adları, parametreler ve ayrıntılar farklılık gösterebilir. Kılavuzun sitemizdeki kopyasına LS H100 kullanım kılavuzu (PDF) bağlantısından ulaşabilirsiniz.

HAND, AUTO ve OFF: yerel ve uzaktan kumanda

H100 serisinde iki çalışma modu bulunmaktadır. HAND modu tuş takımıyla (keypad) yerel kumanda için kullanılır. AUTO modu ise klemens girişleri veya haberleşme komutlarıyla uzaktan kumanda içindir; komut kaynağı keypad olarak ayarlanmışsa AUTO modunda da tuş takımı kullanılabilir. [OFF] tuşu sürücüyü OFF (bekleme) moduna alır ve arıza kesmelerinin (fault trip) sıfırlanmasında da kullanılır.

• HAND: Frekans referansı [Up], [Down], [Left] ve [Right] tuşlarıyla ayarlanır. [HAND] tuşuna basıldığında ya da {HAND State} olarak ayarlanmış çok fonksiyonlu giriş klemensi aktif olduğunda HAND LED'i yanar ve sürücü HAND modunda çalışır. [OFF] tuşuna basıldığında veya bu giriş pasif olduğunda OFF LED'i yanar ve sürücü durur.
• AUTO, DRV-08 (AUTO Mode Sel) etkinken: AUTO moduna [AUTO] tuşuyla geçilir ve sürücü klemens girişi, haberleşme komutu ya da tuş takımıyla çalıştırılır. [OFF] tuşuna basıldığında OFF LED'i yanar ve sürücü durur.
• AUTO, DRV-08 (AUTO Mode Sel) devre dışıyken: Mod değiştirilmeden klemens, haberleşme ve tuş takımı komutlarıyla çalışılır. [OFF] tuşuna basıldığında veya çalışma komutu kaldırıldığında OFF LED'i yanar ve sürücü durur.

Çalışma durumu LED'lerle gösterilmektedir. HAND LED'i HAND modunda sabit yeşil yanar. OFF LED'i OFF (bekleme) modunda sabit kırmızı yanar; arıza kesmesi oluştuğunda yanıp söner ve arıza durumu sona erdiğinde yeniden sabit kırmızıya döner. AUTO LED'i, sürücü AUTO modunda çalışırken sabit yeşil yanar, AUTO modunda olup çalışmadığında ise yeşil yanıp söner. Ekranda görülen arıza ve uyarı kodlarının anlamları LS H100 arıza kodları sayfamızda listelenmektedir.

PID kontrolü: basınç, debi ve sıcaklığı hedefte tutmak

Kılavuz, PID kontrolünü yaygın kullanılan otomatik kontrol yöntemlerinden biri olarak tanımlamaktadır. PID; oransal (P), integral (I) ve türevsel (D) kontrolün birleşimidir. H100'de PID, sürücünün çıkış frekansını otomatik süreç kontrolüyle yöneterek hız, basınç, debi, sıcaklık veya gerginliği (tension) korur. Kılavuzda sayılan kullanım amaçları şunlardır:

• Hız kontrolü: Kumanda edilen ekipmanın mevcut hızı izlenir; hız sabit tutulur ya da hedef hızda çalışılır.
• Basınç kontrolü: Mevcut basınç izlenir; basınç sabit tutulur ya da hedef basınçta çalışılır.
• Debi (akış) kontrolü: Mevcut debi izlenir; debi sabit tutulur ya da hedef debide çalışılır.
• Sıcaklık kontrolü: Mevcut sıcaklık izlenir; sıcaklık sabit tutulur ya da hedef sıcaklıkta çalışılır.

Damper ve yağlama işletimi

Fan sistemlerinde damper

Damper, havalandırma sistemlerinde akışı kontrol eden bir düzenektir. Fan ve damperin birlikte kullanıldığı sistemlerde sürücü, damperin çalışma durumuna göre çalışacak şekilde ayarlanabilmektedir.

• IN-65–71 (P1–P7 Define): Çok fonksiyonlu girişlerden biri 45 (Damper Open) olarak ayarlanır. Damper durumu bu girişten alınır ve damper işletimi etkinleşir.
• OUT-31–35 (Relay 1–5): Röle çıkışlarından biri 33 (Damper Control) olarak ayarlanırsa çalışma komutu geldiğinde röle çıkışı verilir. Kılavuza göre sürücünün damper açık sinyaliyle çalışması için bu röle ayarı gerekli değildir.
• AP2-45 (Damper DT): Damperin açılma gecikme süresidir; ayar aralığı 0.1–600.0 saniyedir.

Sürücü, çalışma komutu ile damper açık sinyalinin ikisi de geldiğinde çalışmaya başlar. Bu iki sinyalden önce geleni algılar; diğer sinyal AP2-45'te ayarlı süre dolana kadar gelmezse damper hatası (Damper Err) verir. Damper işletimi hem HAND hem de AUTO modunda kullanılabilir.

Yağlama

Yağlama işletiminde sürücü, çalışma komutu aldığında çıkış rölelerinden biri üzerinden yağlama sinyali verir. Sürücü, AP2-46 (Lub Op Time) süresi dolup yağlama sinyali kesilene kadar çalışmaya başlamaz.

• AP2-46 (Lub Op Time): Yağlama sinyalinin süresidir; ayar aralığı 0.1–600.0 saniyedir.
• OUT-31–35 (Relay 1–5): İşlev, röle çıkışlarından biri 30 (Lubrication) olarak ayarlanarak etkinleştirilir.

Sürücü her çalışma komutunda bu süre kadar beklediğinden, kılavuza göre yağlama işlevi çalışma ortamına bağlı olarak sürücünün çalışmaya başlamasını geciktirmek amacıyla da kullanılabilir. Yağlama işletimi de HAND ve AUTO modlarının ikisinde kullanılabilmektedir.

Pompa hattına yönelik işlevler

Debi kompanzasyonu

Boru hattı bulunan sistemlerde borular uzadıkça ve debi arttıkça basınç kaybı büyür. Debi kompanzasyonu (Flow Compensation) işlevi, PID referansını yükselterek bu basınç kaybını telafi etmektedir.

• AP1-30 (Flow Comp Sel): İşlevin seçimidir; 0 No, 1 Yes.
• AP1-31 (Max Comp Value): En yüksek kompanzasyon miktarıdır; ayar aralığı 0–Unit Band.

Pompa temizleme

Pompa temizleme işletimi (Pump Clean), pompa içinde çark (impeller) üzerine yapışan kireç ve tortuların giderilmesi için kullanılır. Pompa tekrarlı olarak çalıştırılıp durdurularak temiz tutulur. LS Electric kılavuzuna göre bu işlev, pompa performansındaki kaybı ve erken pompa arızalarını önlemektedir. Ayar parametreleri için kılavuzun 5.14 bölümüne başvurulmalıdır.

Boru kırılması algılama

Boru kırılması algılama (Pipe Break Detection) işlevi, PID işletimi açıkken boru kırılmasını algılar. Sürücü en yüksek çıkışla (PID maksimum çıkışı ya da ayarlı maksimum hız) çalıştığı hâlde geri besleme kullanıcının ayarladığı seviyeye ulaşmazsa arıza kesmesi veya uyarı sinyali oluşur. Ayar PRT-60 (PipeBroken Sel) parametresiyle yapılır; seçenekler arasında 0 None ve 1 Warning bulunur ve varsayılan değer 0'dır.

Seviye algılama

Seviye algılama (Level Detection) işlevi, sürücü belirli bir frekansta veya bu frekansın üzerinde çalışırken seçilen kaynak değer kullanıcının tanımladığı aralığın dışına çıkarsa arıza kesmesi oluşturur ya da bir röle çıkışı verir. Reset restart özelliği açıksa sürücü, LDT arıza kesmesi kalktıktan sonra çalışma komutuna göre çalışmaya devam eder.

• PRT-71, 1: Above Level olarak ayarlıyken çıkış frekansı PRT-76'nın üzerindeyse ve algılanan değer PRT-74'ten büyükse seviye algılama gerçekleşir (röle çıkışı on).
• Algılama koşulu sağlandığında sürücü, PRT-70 ayarına göre işlem yapmadan önce PRT-73 (LDT Dly Time) süresi kadar bekler.
• LDT Source değiştirildiğinde PRT-74 ve PRT-75 varsayılan değerlerine döner; bu iki değerin yeni kaynağa uygun olarak yeniden ayarlanması gerekir.
• PRT-77 (Restart DT) ve PRT-08 (RST restart) birbirinden bağımsız çalışır.

Enerji tasarrufu sayaçları ve işletimi

H100'ün enerji geri ödeme (Energy Payback) işlevi, tasarruf edilen enerjiyi, maliyeti ve CO2 azaltımını göstermektedir. Hesaplama, kullanıcının girdiği değerlere dayanır:

• AP2-87 (M1 AVG PWR) / AP2-88 (M2 AVG PWR): 1 ve 2 numaralı motorun ortalama gücü girilir; enerji tasarrufu bu değere göre hesaplanır.
• AP2-89 (Cost per kWh): 1 kWh başına maliyet girilir. Enerji geri ödeme sayacı bu değerle çarpılarak toplam tasarruf edilen maliyet hesaplanır ve AP2-92–93'te gösterilir.
• AP2-90 (Saved kWh) / AP2-91 (Saved MWh): Tasarruf edilen enerji kWh ve MWh olarak gösterilir. Değer 999.9 kWh'e ulaşıp artmaya devam ettiğinde AP2-91 1 MWh olur, AP2-90 0.0'a döner ve saymaya devam eder.
• AP2-92 (Saved Cost1) / AP2-93 (Saved Cost2): Tasarruf edilen maliyet AP2-92'de ondalık birinci basamağa kadar gösterilir. Değer 999.9'a ulaşıp artmaya devam ettiğinde AP2-93 1 olur, AP2-92 0.0'a döner ve saymaya devam eder.
• AP2-94 (CO2 Factor): 1 MW başına CO2 azaltma oranıdır (varsayılan 0.5). Bu değer AP2-90 ve AP2-91 ile çarpılır; sonuç AP2-95 ve AP2-96'da gösterilir.
• AP2-95 (Saved CO2-1) / AP2-96 (Saved CO2-2): CO2 azaltımı ton ve kiloton olarak gösterilir.
• AP2-97 (Reset Energy): Tüm tasarruf parametrelerini sıfırlar.

Kılavuz, gerçekte tasarruf edilen enerjinin gösterilen değerlerden farklı olabileceğini belirtmektedir. Sonuçlar, AP2-87 ve AP2-88 gibi kullanıcı tanımlı kodlardan etkilenir.

Kılavuzda ayrıca enerji tasarrufu işletimine ayrılmış bir bölüm (5.26) bulunur. Manuel enerji tasarrufu işletiminde (ADV-50 E-Save Mode: 1 Manual) sürücü çıkış akımı BAS-14 (Noload Curr) parametresinde ayarlı akımdan düşükse çıkış gerilimi, ADV-51 (Energy Save) parametresinde ayarlı seviyeye kadar düşürülür. Bu ayardaki yüzdenin temel değeri, enerji tasarrufu işletimi başlamadan önceki gerilimdir. Manuel enerji tasarrufu işletimi hızlanma ve yavaşlama sırasında yapılmaz. Otomatik işletim (ADV-50: 2 Auto) dahil ayrıntılar için kılavuzun 5.26 bölümüne başvurulmalıdır.

İlgili sayfalar

H100 serisini LS H100 ürün sayfasında, diğer serileri ise AC motor sürücüleri sayfasında inceleyebilirsiniz. Sürücünün verdiği arıza ve uyarı kodları LS H100 arıza kodları sayfasında yer almaktadır. PID, damper, yağlama ve seviye algılama gibi işlevlerin sahada ayarlanması için devreye alma hizmetimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.